Hoe leg je uit waarom Gisele Pelicot een icoon is?

De vrouw die door haar man werd gedrogeerd. Haar man, die haar had moeten beschermen, was degene die het mogelijk maakte voor tientallen mannen om haar seksueel te misbruiken terwijl zij buiten bewustzijn was. Ik leefde in de veronderstelling dat iedereen het verhaal van Gisele Pelicot kende. Toch bleek dat tegen te vallen toen ik een paar mannelijke collega’s vertelde wie ik de avond ervoor had mogen ontmoeten. Gisele Pelicot is een icoon voor vrouwen over de hele wereld geworden, toen zij ervoor koos zich niet langer te verstoppen als slachtoffer van deze gruwelijkheden. ‘Shame must change sides’ besloot zij. En zo zette zij een enorme verandering in gang.

Slachtoffers worden nog altijd als mede-daders behandeld

Volgens de verdediging van de daders was Gisele bij kennis tijdens het misbruik, had ze zelfs ingestemd, deed ze alsof ze sliep. Dat ze dat durfden te beweren terwijl er videobeelden waren van een vrouw die als slappe pop alle kanten op werd bewogen door haar man, om het de verkrachters zo makkelijk mogelijk te maken, zegt wel iets over hoe normaal mensen het vinden om de schuld op slachtoffers af te schuiven. Niet gewoon het weerleggen van feiten, maar een slachtoffer mede-schuldig maken. Het is niet een ‘van horen zeggen’-verhaal. Dit gebeurt dagelijks. Het is ingebakken in onze manier van denken, het zit zo diep dat ook andere vrouwen die wel eens zijn lastiggevallen het verhaal soms omdraaien naar ‘zij doet het altijd met iederen’, ‘met die make up ziet ze er sletterig uit’, ‘zij drinkt altijd heel veel’, en ga zo maar door.

Wie de kant van een slachtoffer hoort, begrijpt waarom Gisele Pelicot een voorbeeld is

Je kan als vrouw nog zo stevig in je schoenen staan, maar als je slachtoffer wordt van seksueel misbruik word je aangetast op een manier die niet uit te leggen valt. Niet alleen omdat je lichaam wordt toegeëigend door iemand anders, waardoor jij op dat moment zelf niets te zeggen hebt over wat er met jou gebeurt, je mond wordt gesnoerd en je moet het ondergaan. Het proces wat volgt op dit soort gebeurtenissen draagt bij aan het gevoel dat jij geen stem hebt in het hele verhaal. Jouw gevoel en kijk op de zaken doet er niet meer toe. Het gaat alleen nog om de vraag: wat zegt de dader en wat zullen de consequenties voor hem of haar zijn, als er inderdaad een straf volgt. Die straf komt er zelden, trouwens. Kijk maar naar de zaak in België, waar een geneeskunde student zonder straf wegkwam na het verkrachten van een meisje, alleen omdat het te veel schade aan zijn carrière zou toebrengen. Deze 24-jarige jongen studeerde gynaecologie. Precies het soort mannen wat je volledig moet kunnen vertrouwen omdat je je letterlijk moet blootgeven en op de meest kwetsbare manier jezelf tentoonstelt aan iemand van het andere geslacht. Totaal afhankelijk van de manier waarop je behandeld wordt door zo iemand. Het idee dat je behandelaar een vrouw heeft verkracht en daar zonder straf mee is weggekomen ZODAT hij dit beroep op jou kan uitoefenen, zal voor geen enkele vrouw een factor van vertrouwen geven. De mening van het slachtoffer werd niet meegenomen in de uitspraak. Opnieuw bevestiging dat het slachtoffer er niet toe doet in het hele verhaal.

Hoe het verhaal compleet werd omgedraaid

De grote verschuiving is nu in gang gezet. Gisele Pelicot heeft ons laten zien dat slachtoffers, ondanks de dingen die er door de verdediging worden gezegd, ondanks de kwetsbaarheid van het misbruik (in haar geval werden de beelden van haar verkrachtingen ook nog vertoond in de rechtszaal), zich niet hoeven te schamen. De enige die zich moeten schamen zijn de daders. Ze bleef hen in de ogen aankijken tot zij zelf wegkeken, verstopte haar gezicht niet voor de camera’s die buiten stonden te wachten, schreef een boek over haar leven met haar ex-man. Ze draaide het verhaal volledig om en gaf hiermee zo veel anderen over de hele wereld de kracht om hetzelfde te doen. Opstaan voor je eigen rechten, voor de andere vrouwen die dit overkomt, het veranderen van het narratief. De staande ovatie die zij bij binnenkomst kreeg gaf opnieuw aan hoe belangrijk dit is geweest. Het is een enorme eer dat ik haar heb mogen ontmoeten, samen met mede-Mina’s, en dat we haar een award hebben kunnen overhandigen voor haar exceptionele moed en het doorbreken van de stilte. Laten we ervan uitgaan dat dit pas het begin is, want er zijn nog grote stappen te zetten. Maar Gisele Pelicot heeft een vuur aangewakkerd, hopelijk weten slachtoffers wereldwijd nu dat zij rechtop mogen staan, de daders aanwijzen en dat er een hele beweging achter hen staat om ze op te helpen.